ارکان هفتگانه تربیت اصیل
در این چارچوب، هر رکن بخشی از زیستِ کودک را تقویت میکند و کنار هم، تربیتی ریشهدار و ماندگار میسازند.
اصالت عشق
رکن اول تربیت اصیل
رکن اول تربیت اصیل ،اصالت عشق است که در روح تمامی فرآیند های تربیتی و آموزشی جا دارد.در تربیت اصیل عشق یک احساس نیست بلکه یک خصیصه بنیادی ریشه دار است.
در تربیت اصیل به کودکان آموخته می شود که عشق نیروی ارزنده ای است که می تواند تحولات اساسی و ماندگار در ابعاد مختلف زندگی به جای گذارد.
- محبت بی قید و شرط نسبت به دیگران
- احترام به فردیت و حقوق دیگران
- عشق به خانواده و میهن
- گذشتن از منافع خود در برابر خدمت به جامعه و بشریت
- درک و همدلی با دیگران در شرایط مختلف
- احترام به طبیعت و موجودات زنده
- پرورش ظرفیت پذیرش تفاوت ها و عدم قضاوت
- همکاری و همیاری در راستای خیر جمعی
اصالت چالش
رشد در میدان واقعی
در پرورش کودکان با این سر فصل می توان به موارد ذیل پرداخت:
- خلاقیت و نوآوری در کلیه شئون زندگی برای ساختن بهترین راه ها
- شجاعت و سلحشوری
- سازنده و راهگشا بودن در هر شرایطی
- پرورش قدرت تفکر انتادی و مواجه اصیل با مسائل
- باور درهم تنیدگی ذاتی سختیها و لذت ها
اصالت فرهنگ
آداب، سنن و ریشهها
فرهنگ ایرانی طی سال ها و نسل ها با آداب،سنن و رسوم مردمان ایران زمین غنی شده است. آنچه در تربیت اصیل باید به آن توجه شود بهره گیری از ظرفیت این سنت هاست و باید فلسفه و معنای پشت این سنت ها را به فرزندانمان بیاموزیم و آن را نسل به نسل و سینه به سینه به آیندگان منتقل کنیم.
از جمله موارد:
- آداب (ملی و محلی) کسب و کار و تعامل صحیح با بازار و مردم، پیشهوری
- فضیلت سکوت و خاموشی
- اولویت داشتن معنویات بر مادیات، عبور از صورت امور به سیرت امور
- فروتنی و نداشتن منیت و خودمحوری، خویشتنداری و مبارزه با نفس
- داشتن قناعت
- رعایت آداب سخن نیکو گفتن و نیکو سخن گفتن
- اهمیت کنترل و اصلاح انحرافات از منشأ و ابتدای امر
- لزوم شروع تربیت از سالهای ابتدایی کودکی
- پیوند آموزش اثربخش و ماندگار با بطن زندگی
- اهمیت اصل و تبار و خانواده
- پیدا کردن راهحلهای اصیل در مقابل تقلید از دیگران
- میهندوستی و داشتن شرافت ملی
- مسئولیتپذیری اجتماعی و مشارکت در خیر جمعی
- رحمت و شفقت به انسانها، نوعدوستی
- احترام به بزرگترها
- انجام فعالیتهای داوطلبانه
- حسن خلق
- حفظ و نگهداری از محیط زیست
- توجه به وجدان در کلیه امور
- تندرستی؛ آداب غذا خوردن؛ ورزش و فعالیتهای جسمی
- انعطاف داشتن
- راستی و راستگویی
- انصاف داشتن
- داشتن اعتدال و میانهروی
- فرهنگ شکر گذاری و قدر دانی
اصالت تجربه
یادگیری عمیق و ملموس
آنچه به ما آموزش داده میشود، تنها دانش و آموزشهای رسمی نیست، بلکه تجربهی کودک درک واقعی و ملموس او از ابعاد گوناگون زندگی است. بسیاری از زیرساختهای نگرشی، مهارتی و دانشی کودک از طریق تجربه شکل گرفته و پایدار میشود.
از اینرو، تجربه بهعنوان یکی از ارکان مهم تربیت شناخته میشود. تجربه، آموزش انسانمحور را ممکن میسازد و زمینهی یادگیری عمیقتر را فراهم میکند. کودک از طریق تجربه، مهمترین جنبههای یادگیری انسانی را در زندگی واقعی میآموزد.
ما باید فرصت تجربهی کودکان را از گسترهی وسیعی از تجربههای زندگی فراهم کنیم و اجازه دهیم این امر به شکوفایی ابعاد مختلف روح، جسم و روان آنها کمک کند و کیفیت زندگیشان را ارتقا بخشد؛ چراکه تجربه، زیربنای خلاقیت، شکوفایی و آگاهی است.
اصالت ارتباط و همنشینی
اثر مستقیم محیط انسانی
همان قیمت آشنایان تو بود ارزش قیمت و جان تو
همنشینی با مجموعه افرادی که در ارتباط مستقیم با کودک قرار دارند و کودک سالهای ابتدایی زندگیاش را در کنار آنها سپری میکند، در پایهی نخست همنشینی خانواده و آشنایان نزدیک و سپس مربیان کودک با ورود به مهدکودک و جامعههای گستردهتر، میتواند بهطور مستقیم بر رشد، شخصیت، باورها، ارزشها و راهبردهای زیستی کودک در زندگی اثرگذار باشد.
همانگونه که همنشین میتواند زمینهساز رشد و شکوفایی کودک شود، همنشینی نامناسب نیز ممکن است او را در معرض انتخابهای نادرست و محرومیت از تجربهی غنی زندگی قرار دهد.
از جمله موارد:
- آداب شاگردی کردن، همراهی با استاد، ارتباط با بزرگان
- آداب دوستی و نگهداری از دوستی ایجاد شده
- نگاه داشتن حد و مرز در دوستی کردن و دشمنی ورزیدن
مسئولیتپذیری
تعهد و پاسخگویی
مسئولیتپذیری یکی از ارکان اصلی تربیت اصیل است. مسئولیت فردی و اجتماعی نقش مهمی در شکلگیری شخصیت انسان دارد. مسئولیتپذیری به معنای احساس تعهد و پاسخگویی در برابر اعمال، رفتارها و تصمیمات است. در تربیت اصیل، کودک از سنین پایین با مفهوم مسئولیتپذیری آشنا میشود و میآموزد پیامد تصمیمها و انتخابهای خود را بپذیرد.
در فرهنگ ما، عناوین متعددی مرتبط با این فصل مورد اهتمام بوده است که از جمله میتوان موارد ذیل را نام برد:
- پاسخگویی در برابر تصمیمات و اعمال خود
- تعهد به انجام وظایف فردی و اجتماعی
- ارتقای توانایی مدیریت مشکلات و چالشهای زندگی
- پذیرش مسئولیت در گروههای اجتماعی و خانوادگی
- وفاداری و صداقت در انجام وظایف و تعهدات
- توجه به حقوق دیگران و احترام به قوانین اجتماعی
- تشویق به مشارکت در فعالیتهای اجتماعی و خدمات عمومی
- مواجهه درست با مشکلات و پذیرش عواقب تصمیمات در زندگی
- ایجاد حس تعلق اجتماعی و مسئولیت در قبال محیط زیست
اصالت توسعهی فردی
توانمندسازی انسان و پیوند با تعالی جامعه
هر حرکت اصیل در آموزش و تربیت، مبتنی بر توسعهی فردی انسان خواهد بود؛ چراکه بستر توانمندسازی انسان توسعهیافته، پیوند میخورد با رشد و تعالی جامعه. از این رو، تمرکز بر ابعاد توسعهی فردی همواره در فرهنگ ملی ما اهمیت ویژهای داشته است.
پرورش ویژگیهایی چون اعتماد به نفس، خودباوری، احساس ارزشمندی، تصمیمسازی و مدیریت فردی، خودآگاهی، خلاقیت و مهارتهای شخصی، از جمله موضوعاتی است که در این حوزه، مجموعهای از زیرساختها را در فرد شکل میدهد. این زیرساختها در فرد موجب میشود آموزشها در تجربه، چالش و زندگی واقعی معنا پیدا کنند و زمینهساز شکوفایی فردی و اجتماعی شوند.
در فرهنگ ما، عناوین متعددی مرتبط با این فصل در تربیت و پرورش کودکان مورد اهتمام بوده است که از جمله میتوان موارد ذیل را نام برد:
- خودباوری، داشتن اعتماد به نفس، عزت نفس
- داشتن شناخت درست از خود و کاهش نسبت به تفاوتهای فردی انسانها
- توسعهی شخصی (کارآمدی)
- خودآگاهی و خودمدیریتی
- داشتن انضباط شخصی
- داشتن تفکر سیستمی و نگاه کلاننگر
- عدالت داشتن
- صبر و بردباری
- سختکوشی، تابآوری و تلاش مستمر
- مهارت تصمیمسازی
- همدلی و مشارکت اجتماعی
- پیشهوری، آداب توسعهی کسبوکار، مهارتهای کسبوکار و کارآفرینی
- عقلانیت، بهرهگیری خرد و اندیشه در تمام شئون زندگی
- لزوم تبدیل علم به عمل و نهادینه شدن در پیوند دانش نظری صرف
