بااینحال، ارتباط بیشتر همیشه به معنای ارتباط بهتر نیست. پیامهای متعدد در طول روز، درخواست گزارش دائمی، اعتراض در لحظه عصبانیت یا مقایسه کودک با همکلاسیها میتواند رابطه خانواده و معلم را دشوار کند.
ارتباط مؤثر باید روشن، محترمانه، دوطرفه و مسئلهمحور باشد. هدف این نیست که والدین و معلم همیشه با یکدیگر موافق باشند؛ هدف این است که حتی هنگام اختلاف نظر بتوانند اطلاعات را کنار هم بگذارند و درباره اقدامی که به کودک کمک میکند تصمیم بگیرند.
در این راهنما بررسی میکنیم با معلم فرزندمان چگونه صحبت کنیم، در جلسه اولیا و مربیان چه سؤالهایی بپرسیم، مشکلات تحصیلی یا رفتاری را چگونه مطرح کنیم و چه جملههایی ممکن است گفتوگو را به بنبست برسانند.
چرا ارتباط والدین و معلم اهمیت دارد؟
هیچیک از والدین و معلم بهتنهایی تمام رفتارهای کودک را نمیبینند. ممکن است دانشآموزی در خانه بسیار پرحرف باشد اما در کلاس کمتر صحبت کند. ممکن است در انجام تکالیف خانگی به کمک زیادی نیاز داشته باشد اما در فعالیت گروهی عملکرد خوبی نشان دهد.
ارتباط منظم کمک میکند این اطلاعات کنار هم قرار بگیرند.
شناسایی زودتر مشکلات
افت تمرکز، دشواری خواندن، اضطراب، اختلاف با دوستان یا کاهش انگیزه اگر زودتر شناسایی شوند، معمولاً امکان بررسی و حمایت بهتری دارند.
شناخت بهتر نقاط قوت کودک
ارتباط خانواده و معلم فقط برای گزارش مشکلات نیست. ممکن است معلم توانمندیای را در کودک مشاهده کند که در خانه کمتر دیده شده است.
هماهنگی در روش حمایت
اگر کودک در موضوعی نیازمند حمایت است، استفاده از روشهای نسبتاً هماهنگ در خانه و محیط آموزشی از سردرگمی او جلوگیری میکند.
کاهش سوءتفاهم
بعضی اختلافها نتیجه اطلاعات ناقص هستند. یک گفتوگوی کوتاه و مستقیم میتواند جلوی شکلگیری برداشتهای نادرست را بگیرد.
تقویت احساس امنیت کودک
وقتی کودک میبیند خانواده و تیم آموزشی میتوانند محترمانه با یکدیگر صحبت کنند، احتمال بیشتری دارد مشکلات خود را با بزرگسالان در میان بگذارد.
اصول ارتباط مؤثر والدین و معلم چیست؟
درباره رفتار مشخص صحبت کنید
بهجای استفاده از عبارتهای کلی، نمونه دقیق بیاورید.
بهجای:
فرزندم اصلاً مدرسه را دوست ندارد.
بگویید:
در سه روز گذشته صبحها قبل از رفتن میگوید دلش نمیخواهد به کلاس بیاید و دو بار از دلدرد شکایت کرده است. آیا شما تغییری در کلاس مشاهده کردهاید؟
با سؤال وارد گفتوگو شوید
سؤال فضای همکاری بیشتری نسبت به نتیجهگیری قطعی ایجاد میکند.
شما در کلاس چه چیزی مشاهده کردهاید؟
هدف مشترک را به خاطر داشته باشید
خانواده و معلم ممکن است دیدگاه متفاوتی داشته باشند، اما هدف اصلی باید حمایت از رشد و یادگیری کودک باشد.
اطلاعات را از قضاوت جدا کنید
«او سه تکلیف را کامل نکرده» یک مشاهده است. «او تنبل شده» یک قضاوت است.
برای شنیدن آماده باشید
ارتباط دوطرفه به این معناست که والدین فقط اطلاعات منتقل نکنند، بلکه مشاهدات معلم را نیز بشنوند.
درباره اقدام بعدی توافق کنید
یک جلسه خوب باید در پایان به پاسخ این سؤال برسد:
حالا هرکدام از ما چه کاری انجام میدهیم و چه زمانی دوباره نتیجه را بررسی میکنیم؟
اولین ارتباط والدین با معلم چگونه باشد؟
بهتر است اولین ارتباط فقط زمانی اتفاق نیفتد که مشکلی ایجاد شده است. یک معرفی کوتاه در ابتدای سال میتواند زمینه همکاری بعدی را فراهم کند.
معرفی اولیه میتواند شامل این موارد باشد:
- نام کودک و پایه تحصیلی
- دو یا سه ویژگی مهم او
- علایق یا نقاط قوت
- یک نیاز مهم در صورت وجود
- اعلام آمادگی برای همکاری
لازم نیست در اولین پیام تمام سابقه کودک را توضیح دهید.
نمونه پیام کوتاه
سلام و وقت بخیر. من مادر آوا از پایه دوم هستم. آوا در محیط جدید معمولاً ابتدا کمی کمحرف است و پس از آشنایی مشارکت بیشتری نشان میدهد. به داستان و نقاشی علاقه زیادی دارد. خوشحال میشوم اگر در طول سال نکتهای درباره روند حضور او نیازمند هماهنگی بود با من در میان بگذارید. از همراهی شما سپاسگزارم.
برای نمونههای بیشتر میتوانید مقاله «در معرفی فرزند به معلم چه بنویسیم؟» را نیز مطالعه کنید.
چه اطلاعاتی درباره کودک باید با معلم در میان بگذاریم؟
اطلاعات زمانی مفید هستند که بر حضور، یادگیری، سلامت یا ارتباطات کودک اثر داشته باشند.
اطلاعات مفید شامل موارد زیر است:
- علایق و نقاط قوت کودک
- شرایطی که باعث اضطراب یا کاهش تمرکز میشوند
- روشهایی که معمولاً به یادگیری او کمک میکنند
- مشکل یا نیاز آموزشی شناختهشده
- حساسیت غذایی یا شرایط پزشکی مهم
- تغییر مهم خانوادگی که ممکن است بر رفتار کودک اثر بگذارد
- تجربه دشوار اخیر در محیط آموزشی
- روش مناسب برای ایجاد ارتباط با کودک
از چه نوع اطلاعاتی خودداری کنیم؟
- جزئیات خصوصی غیرمرتبط خانواده
- برچسبهایی مانند تنبل، لجباز یا بیادب
- مقایسه کودک با خواهر، برادر یا همکلاسی
- قضاوت قطعی درباره شخصیت کودک
- اطلاعات شنیدهشده درباره سایر دانشآموزان
در جلسه والدین و معلم چه سؤالهایی بپرسیم؟
بهجای سؤال کلی «فرزندم چطور است؟» سؤالهایی مطرح کنید که اطلاعات مشخصتری ایجاد میکنند.
درباره یادگیری
- در چه درس یا فعالیتی بیشترین مشارکت را دارد؟
- کدام بخش برای او دشوارتر است؟
- هنگام مواجهه با فعالیت سخت چه واکنشی نشان میدهد؟
- آیا برای شروع یا تمامکردن کار به یادآوری نیاز دارد؟
- چه روشی در کلاس برای او بهتر جواب میدهد؟
درباره روابط اجتماعی
- با همکلاسیها چگونه ارتباط برقرار میکند؟
- در فعالیت گروهی چه نقشی میگیرد؟
- آیا دوستی پایدار دارد؟
- در حل اختلاف چگونه رفتار میکند؟
- آیا موقعیتی وجود دارد که در آن از جمع فاصله بگیرد؟
درباره رفتار و احساسات
- در چه زمانهایی تمرکز بیشتری دارد؟
- چه موقعیتهایی باعث ناراحتی یا عصبانیت او میشوند؟
- وقتی اشتباه میکند چه واکنشی نشان میدهد؟
- برای درخواست کمک راحت است؟
- آیا تغییر رفتاری تازهای مشاهده کردهاید؟
درباره اقدام بعدی
- در خانه چه کاری میتوانیم انجام دهیم؟
- شما در کلاس چه روشی را امتحان خواهید کرد؟
- چه مدت این روش را ادامه دهیم؟
- چه زمانی دوباره نتیجه را بررسی کنیم؟
چگونه مشکل درسی کودک را با معلم مطرح کنیم؟
وقتی کودک در یک درس مشکل دارد، بهتر است گفتوگو با مثال مشخص شروع شود.
مرحله اول: مشاهده خود را بیان کنید
انجام تکلیف ریاضی که قبلاً حدود ۲۰ دقیقه طول میکشید، این هفته تقریباً یک ساعت زمان برده است.
مرحله دوم: از مشاهده معلم بپرسید
آیا در کلاس نیز در همین بخش به زمان بیشتری نیاز دارد؟
مرحله سوم: مشخص کنید مشکل کجاست
ممکن است مسئله در درک مفهوم، خواندن سؤال، تمرکز، سرعت انجام کار یا نگرانی از اشتباه باشد.
مرحله چهارم: یک اقدام محدود انتخاب کنید
بهجای اجرای همزمان چند راهکار، یک یا دو اقدام مشخص انتخاب و برای مدتی کوتاه نتیجه را بررسی کنید.
مرحله پنجم: زمان پیگیری تعیین کنید
این روش را دو هفته امتحان کنیم و بعد دوباره درباره نتیجه صحبت کنیم.
اگر معلم از رفتار کودک شکایت کرد چگونه واکنش نشان دهیم؟
شنیدن اینکه فرزندمان در کلاس رفتار نامناسبی داشته است، ممکن است باعث ناراحتی یا حالت دفاعی شود. بهتر است قبل از دفاع یا تنبیه، دقیقاً بفهمیم چه اتفاقی افتاده است.
بهجای «فرزند من چنین کاری نمیکند» بپرسید:
- دقیقاً چه رفتاری مشاهده کردید؟
- چند بار اتفاق افتاده است؟
- معمولاً قبل از این رفتار چه اتفاقی میافتد؟
- در چه ساعت یا فعالیتی بیشتر دیده میشود؟
- پس از تذکر چه واکنشی نشان میدهد؟
- آیا شرایطی وجود دارد که رفتار در آن بهتر باشد؟
این اطلاعات کمک میکنند رفتار را از شخصیت کودک جدا کنیم.
بهجای اینکه بگوییم «او بینظم است» ممکن است متوجه شویم کودک هنگام تغییر سریع فعالیتها دچار مشکل میشود.
برای مطالعه بیشتر میتوانید مطلب برخورد صحیح با رفتارهای چالشبرانگیز دانشآموزان را بخوانید.
اگر کودک با همکلاسیها مشکل دارد، چگونه با معلم صحبت کنیم؟
در موضوع دعوا یا اختلاف، از نتیجهگیری پیش از بررسی پرهیز کنید.
پیام مناسبتر
فرزندم گفته در چند روز گذشته هنگام زنگ تفریح با یکی از همکلاسیها اختلاف داشته است. میخواهم بدانم شما یا مربیان چه چیزی مشاهده کردهاید و آیا لازم است موضوع را بیشتر بررسی کنیم.
پیام نامناسب
چرا اجازه میدهید آن دانشآموز همیشه فرزند من را اذیت کند؟
در پیام اول فضای جمعآوری اطلاعات وجود دارد. پیام دوم پیش از شنیدن طرف مقابل نتیجهگیری کرده است.
اگر رفتار تکرارشونده، همراه با ترس، تهدید یا عدم توازن قدرت است، موضوع باید جدیتر بررسی شود. برای جزئیات بیشتر میتوانید مقاله «وقتی کودکان با هم دعوا میکنند، والدین و مربیان چه کار کنند؟» را مطالعه کنید.
چگونه به رفتار یا تصمیم معلم اعتراض کنیم؟
احترام به معلم به معنای موافقت با تمام تصمیمها نیست. والدین ممکن است درباره تکلیف، ارزیابی، برخورد با کودک یا یک اتفاق نظر متفاوتی داشته باشند.
اعتراض را در زمان مناسب مطرح کنید
پیام عصبی در همان لحظه شنیدن روایت کودک ممکن است شرایط را دشوار کند. ابتدا اطلاعات را جمع کنید.
اتفاق را توصیف کنید
بهجای:
شما همیشه با فرزند من ناعادلانه رفتار میکنید.
بگویید:
فرزندم گفته امروز هنگام ارائه فرصت تمامکردن صحبتش را نداشته است. میخواهم بدانم چه اتفاقی افتاده است.
از واژههای «همیشه» و «هیچوقت» کمتر استفاده کنید
این واژهها گفتوگو را از اتفاق مشخص به دفاع از شخصیت طرف مقابل منتقل میکنند.
درخواست روشن داشته باشید
مشخص کنید از گفتوگو چه میخواهید:
- دریافت اطلاعات
- بررسی دوباره یک تصمیم
- جلسه حضوری
- طراحی راهکار برای جلوگیری از تکرار
- هماهنگی در روش حمایت از کودک
اگر مسئله حل نشد از مسیر مشخص مجموعه اقدام کنید
در صورت ادامه یک مسئله مهم، بهتر است بهجای ایجاد بحث عمومی یا تماس با والدین دیگر، از مسیر مدیریت و مسئول مربوط استفاده شود.
نمونه پیام به معلم در موقعیتهای مختلف
نمونه پیام برای درخواست جلسه
سلام و وقت بخیر. در چند روز گذشته تغییراتی در انجام تکالیف و علاقه آراد به رفتن به کلاس دیدهایم. مایل هستم مشاهدات شما را هم بدانم. در صورت امکان لطفاً زمانی برای یک گفتوگوی کوتاه مشخص کنید. سپاسگزارم.
نمونه پیام درباره افت درسی
سلام وقت بخیر. متوجه شدهایم حل تمرینهای ریاضی برای هلیا نسبت به قبل زمان بیشتری میبرد و بعضی سؤالها را با نگرانی شروع میکند. آیا شما نیز تغییری در کلاس دیدهاید؟ اگر ممکن است راهکاری را که در کلاس استفاده میکنید بدانیم تا در خانه هماهنگتر عمل کنیم.
نمونه پیام درباره اختلاف با همکلاسی
سلام و احترام. آوا گفته در دو روز گذشته هنگام بازی با یکی از همکلاسیها اختلاف داشته و از این موضوع ناراحت است. مایل هستم بدانم شما یا مربیان چه چیزی مشاهده کردهاید تا بتوانیم تصویر دقیقتری از شرایط داشته باشیم.
نمونه پیام درباره رفتار کودک
سلام وقت بخیر. ممنون که درباره قطعکردن صحبت دیگران توسط کیان اطلاع دادید. میخواهم بهتر متوجه شرایط شوم. آیا این رفتار بیشتر در فعالیت گروهی دیده میشود یا هنگام تدریس نیز تکرار میشود؟ در خانه نیز روی رعایت نوبت گفتوگو خواهیم کرد.
نمونه پیام برای اعتراض محترمانه
سلام و احترام. درباره اتفاق امروز توضیحی از فرزندم شنیدم که باعث نگرانی من شده است. طبیعتاً میدانم ممکن است فقط بخشی از ماجرا را شنیده باشم. اگر امکان دارد مایل هستم روایت شما را نیز بدانم و درباره موضوع گفتوگو کنیم.
نمونه پیام تشکر
سلام و وقت بخیر. میخواستم بابت زمانی که برای کمک به یسنا در هفتههای اول گذاشتید تشکر کنم. این هفته با علاقه بیشتری درباره فعالیتهای کلاس صحبت میکند و تغییرش برای ما قابل مشاهده است.
چه جملههایی را بهتر است به معلم نگوییم؟
«فرزند من هیچوقت دروغ نمیگوید.»
کودکان نیز مانند بزرگسالان ممکن است موقعیت را ناقص، احساسی یا از زاویه دید خود روایت کنند. بهتر است ابتدا اطلاعات هر دو طرف جمعآوری شود.
«حتماً تقصیر بچه دیگری بوده.»
دفاع از کودک پیش از بررسی مسئله، فرصت مسئولیتپذیری را کاهش میدهد.
«شما باید بیشتر حواستان به او باشد.»
درخواست را مشخص کنید. دقیقاً چه شرایطی نیازمند حمایت بیشتر است؟
«در خانه هیچ مشکلی ندارد.»
رفتار کودک در محیطهای مختلف میتواند متفاوت باشد. متفاوتبودن رفتار خانه و کلاس به معنای اشتباهبودن مشاهده یکی از طرفین نیست.
«همه والدین از این موضوع ناراضی هستند.»
از طرف دیگران صحبت نکنید، مگر اینکه بهصورت رسمی مسئول انتقال دیدگاه گروه باشید.
«چرا فلان دانشآموز را تنبیه نمیکنید؟»
خانواده معمولاً نباید درباره جزئیات پیامد یا وضعیت کودک دیگری تصمیم بگیرد. تمرکز را روی امنیت و نیاز فرزند خود نگه دارید.
«شما اصلاً فرزند من را نمیشناسید.»
والدین و معلم کودک را در موقعیتهای متفاوت میبینند. همین تفاوت میتواند منبع اطلاعات ارزشمند باشد.
«اگر دوباره اتفاق بیفتد خودم با آن دانشآموز صحبت میکنم.»
در اختلافهای کودکان بهتر است پیگیری از مسیر مسئولان و خانوادهها انجام شود.
اگر معلم از کودک انتقاد کرد چه کنیم؟
بازخورد منفی درباره کودک میتواند برای والدین دشوار باشد، اما بهتر است ابتدا مشخص کنیم دقیقاً درباره چه رفتاری صحبت میشود.
سه سؤال مهم بپرسید
- دقیقاً چه چیزی مشاهده شده است؟
- این رفتار چه زمانی و چند بار رخ میدهد؟
- چه کاری تاکنون کمک کرده یا نکرده است؟
اگر معلم بگوید «او خیلی بیدقت است»، میتوانید بپرسید:
میتوانید یک یا دو مثال بگویید که در چه فعالیتهایی این مسئله بیشتر دیده میشود؟
هرچه رفتار دقیقتر تعریف شود، طراحی راهکار آسانتر خواهد بود.
بازخورد را جلوی کودک به بحث تبدیل نکنید
اگر جلسه در حضور کودک برگزار میشود و اختلاف جدی ایجاد شد، بهتر است ادامه گفتوگو به زمان جداگانهای منتقل شود.
همه بازخوردها را به دستور تبدیل نکنید
اگر مسئلهای مطرح شده است، ابتدا اهمیت و الگوی آن را بررسی کنید. لازم نیست برای هر مشاهده کوچک برنامه اصلاحی بزرگ طراحی شود.
اگر روایت کودک و معلم با هم متفاوت بود چه کنیم؟
این موقعیت بسیار رایج است. کودک ممکن است روی بخشی از اتفاق تمرکز کرده باشد که برای او از نظر عاطفی مهم بوده و معلم بخش دیگری را دیده باشد.
متفاوتبودن دو روایت الزاماً به معنای دروغگفتن یکی از طرفین نیست.
روش مناسب بررسی
- روایت کودک را بدون بازجویی بشنوید.
- جزئیات قابل بررسی را یادداشت کنید.
- از معلم درباره مشاهده خودش سؤال کنید.
- نقاط مشترک دو روایت را پیدا کنید.
- در صورت نیاز از فرد دیگری که حضور داشته اطلاعات بگیرید.
- بهجای اثبات برنده، روی اقدام بعدی تمرکز کنید.
جمله مناسب به کودک
من حرفت را شنیدم و میفهمم که ناراحت شدی. میخواهم با معلم هم صحبت کنم تا بفهمیم دقیقاً چه اتفاقی افتاده است.
جمله نامناسب
مطمئنم معلم اشتباه میکند؛ من تو را میشناسم.
هر چند وقت یکبار با معلم ارتباط داشته باشیم؟
یک عدد ثابت برای همه کودکان وجود ندارد. میزان ارتباط باید با سن کودک، نیاز آموزشی و شرایط او متناسب باشد.
ارتباط بیشتر ممکن است در این شرایط لازم باشد:
- شروع حضور در محیط جدید
- وجود مشکل آموزشی مشخص
- تغییر رفتاری مهم
- برنامه حمایتی یا درمانی
- تعارض اجتماعی تکرارشونده
- تغییر مهم خانوادگی
در شرایط معمول، گزارشها و جلسات برنامهریزیشده مجموعه همراه با ارتباط موردی در زمان نیاز میتوانند کافی باشند.
درخواست گزارش روزانه درباره تمام رفتارهای کودک معمولاً ضروری نیست و میتواند استقلال دانشآموز را نیز محدود کند.
مرزهای سالم در ارتباط والدین و معلم
رابطه خوب نیازمند دسترسی بدون محدودیت نیست. معلم مسئول چندین دانشآموز است و والدین نیز نیاز دارند بدانند چه زمانی و از چه روشی باید ارتباط برقرار کنند.
کانال رسمی ارتباط را مشخص کنید
از ابتدای سال بدانید ارتباط از طریق سامانه، پیامرسان، ایمیل، دفتر ارتباط یا تماس انجام میشود.
زمان پاسخگویی را رعایت کنید
ارسال پیام در ساعت نامناسب ممکن است اجتنابناپذیر باشد، اما انتظار پاسخ فوری در خارج از زمان تعیینشده منطقی نیست؛ مگر در شرایط اضطراری و طبق رویه مجموعه.
موضوعات مهم را در پیامهای بسیار طولانی حل نکنید
اگر مسئله چندلایه یا حساس است، پیام را برای درخواست جلسه استفاده کنید.
درباره کودکان دیگر اطلاعات درخواست نکنید
تمرکز گفتوگو باید روی فرزند خودتان باشد.
کودک را پیامرسان اختلاف بزرگسالان نکنید
جملههایی مانند «به معلمت بگو مادرت گفته…» میتواند کودک را میان دو طرف قرار دهد.
چگونه جلسه والدین و معلم را به نتیجه برسانیم؟
یکی از مشکلات رایج این است که جلسه با توضیحات زیاد تمام میشود، اما مشخص نیست بعد از آن چه کاری قرار است انجام شود.
پنج دقیقه پایانی جلسه را به جمعبندی اختصاص دهید.
چهار مورد را مشخص کنید:
- مسئله اصلی که میخواهیم روی آن کار کنیم چیست؟
- معلم چه اقدامی انجام میدهد؟
- خانواده چه اقدامی انجام میدهد؟
- چه زمانی نتیجه دوباره بررسی میشود؟
نمونه توافق
| موضوع | اقدام در کلاس | اقدام در خانه | زمان بررسی |
|---|---|---|---|
| فراموشکردن وسایل | استفاده از چکلیست پایان کلاس | کودک خودش کیف را شب قبل بررسی کند. | دو هفته بعد |
| کمحرفی در گروه | شروع مشارکت در گروههای کوچکتر | تمرین بیان نظر در گفتوگوی خانوادگی | سه هفته بعد |
| تکلیف طولانی | بررسی درک دستور و حجم کار | ثبت زمان انجام تکلیف بدون کمک اضافی | یک هفته بعد |
چکلیست جلسه مؤثر والدین و معلم
قبل از جلسه
- سه موضوع اصلی را یادداشت کنید.
- نمونههای مشخص همراه داشته باشید.
- از کودک بپرسید آیا موضوعی هست که دوست دارد مطرح شود.
- اطلاعات مهم پزشکی یا تخصصی را آماده کنید.
- هدف جلسه را برای خود مشخص کنید.
در جلسه
- با سؤالهای مشخص شروع کنید.
- یادداشت بردارید.
- نقاط قوت کودک را نیز بررسی کنید.
- درباره رفتار قابل مشاهده صحبت کنید.
- از مقایسه با دانشآموزان دیگر خودداری کنید.
- برای شنیدن دیدگاه متفاوت آماده باشید.
- راهکارهای عملی و محدود انتخاب کنید.
در پایان جلسه
- اقدام معلم را مشخص کنید.
- اقدام خانواده را مشخص کنید.
- در صورت لزوم نقش خود کودک را تعیین کنید.
- زمان بررسی دوباره را مشخص کنید.
پس از جلسه
- با کودک متناسب با سن او درباره نتیجه صحبت کنید.
- از تبدیل جلسه به بازخواست کودک خودداری کنید.
- اقدام توافقشده را بهاندازه کافی ادامه دهید.
- تغییرات را ثبت کنید.
آیا کودک باید در گفتوگوی والدین و معلم حضور داشته باشد؟
پاسخ به سن کودک و موضوع جلسه بستگی دارد. حضور دانشآموز در بعضی گفتوگوها میتواند به مسئولیتپذیری او کمک کند.
برای مثال، هنگام صحبت درباره فراموشکردن وسایل یا برنامهریزی تکلیف، کودک میتواند در انتخاب راهحل مشارکت کند.
اما موضوعات حساس خانوادگی، نگرانیهای پزشکی، اختلاف جدی والدین و معلم یا مسائلی که ممکن است باعث شرمندگی کودک شوند بهتر است ابتدا بدون حضور او بررسی شوند.
اگر کودک در جلسه حضور دارد، درباره او طوری صحبت نکنید که گویی در اتاق نیست.
بهجای:
او واقعاً خیلی بیمسئولیت شده.
بگویید:
متوجه شدهایم در چند هفته اخیر آمادهکردن وسایل برایت سخت شده است. فکر میکنی چه چیزی میتواند کمک کند؟
ارتباط خوب فقط برای زمان بروز مشکل نیست
اگر تمام ارتباط خانواده و معلم درباره تکلیف انجامنشده، دعوا، تأخیر یا افت تحصیلی باشد، رابطه بهتدریج فقط با مشکل پیوند میخورد.
گاهی انتقال یک بازخورد مثبت کوتاه ارزشمند است:
این هفته فرزندم چند بار با علاقه درباره فعالیت علمی کلاس صحبت کرد. خواستم بابت تجربه خوبی که برایش ایجاد شده تشکر کنم.
یا معلم میتواند رفتار مثبت مشخصی را با خانواده در میان بگذارد:
امروز دیدم بدون درخواست من به یکی از همگروهیهایش کمک کرد فعالیت را تمام کند.
این نوع ارتباط کمک میکند خانواده و معلم تصویری متعادلتر از کودک داشته باشند.
ارتباط خانواده و تیم آموزشی در افرادخت
شناخت کودک زمانی کاملتر میشود که مشاهدات خانواده و تیم آموزشی در کنار یکدیگر قرار بگیرند. رفتار کودک در خانه، کلاس، بازی، فعالیت گروهی و ارتباط با همسالان میتواند متفاوت باشد و هرکدام اطلاعات ارزشمندی درباره نیازها و توانمندیهای او ایجاد کنند.
خانوادهها هنگام آشنایی با افرادخت میتوانند درباره شیوه گزارش پیشرفت، روش ارتباط با مربی، نحوه مطرحکردن نگرانیها، پیگیری مسائل رفتاری و آموزشی و نقش والدین در فرایند یادگیری سؤال کنند.
همچنین بهتر است اطلاعات مهم درباره ویژگیهای شخصیتی، علایق، تجربههای قبلی، شرایط پزشکی و نیازهای آموزشی کودک از ابتدای ارتباط با مجموعه مطرح شوند.
هدف ارتباط خانواده و تیم آموزشی نباید کنترل لحظهبهلحظه کودک باشد. ارتباط مؤثر باید به شناخت بهتر، حل زودهنگام مسائل و افزایش تدریجی استقلال دانشآموز کمک کند.
برای آشنایی بیشتر با افرادخت
میتوانید اطلاعات فرزندتان را ثبت کنید یا برای گفتوگو با تیم افرادخت و آشنایی با شیوه ارتباط خانواده و مجموعه اقدام کنید.
جمعبندی
ارتباط مؤثر والدین و معلم بر تعداد پیامها یا طول جلسات متکی نیست. کیفیت این ارتباط زمانی بالاتر میرود که هر دو طرف درباره رفتارهای مشخص صحبت کنند، اطلاعات خود را کنار هم بگذارند و برای شنیدن دیدگاه متفاوت آماده باشند.
در مسائل درسی یا رفتاری، از نتیجهگیری سریع و برچسبزدن خودداری کنید. بپرسید چه اتفاقی افتاده، چند بار تکرار شده، قبل و بعد از آن چه شرایطی وجود داشته و چه راهکاری تاکنون مؤثر بوده است.
اگر با تصمیم یا رفتار معلم مخالف هستید، مخالفت را با اتفاق مشخص و درخواست روشن مطرح کنید. احترام به معلم به معنای پذیرش هر تصمیمی نیست؛ همانطور که حمایت از کودک نیز به معنای تأیید تمام رفتارهای او نیست.
در پایان هر گفتوگوی مهم مشخص کنید خانواده چه کاری انجام میدهد، معلم چه اقدامی خواهد داشت و چه زمانی نتیجه دوباره بررسی میشود.
وقتی خانه و محیط آموزشی بهجای قرارگرفتن مقابل یکدیگر، اطلاعات خود را در کنار هم قرار دهند، احتمال یافتن راهکاری که واقعاً به کودک کمک کند بیشتر میشود.
سؤالات متداول درباره ارتباط والدین و معلم
چگونه با معلم فرزندمان صحبت کنیم؟
با اتفاقها و مثالهای مشخص صحبت کنید، سؤال بپرسید، مشاهدات معلم را بشنوید و در پایان درباره یک یا دو اقدام عملی و زمان پیگیری توافق کنید.
در جلسه اولیا و مربیان چه سؤالاتی بپرسیم؟
درباره نقاط قوت کودک، فعالیتهای دشوار، نحوه مشارکت در کلاس، روابط با همسالان، شرایطی که نیازمند حمایت است و اقدامهایی که در خانه میتوانید انجام دهید سؤال کنید.
اگر معلم از فرزندمان شکایت کرد چه کنیم؟
فوراً دفاع یا تنبیه نکنید. ابتدا بپرسید دقیقاً چه رفتاری، در چه زمانی و چند بار مشاهده شده و چه شرایطی قبل و بعد از آن وجود داشته است.
چگونه محترمانه به معلم اعتراض کنیم؟
اتفاق مشخص را بیان کنید، از واژههایی مانند همیشه و هیچوقت خودداری کنید، روایت معلم را نیز بشنوید و درخواست روشنی مانند بررسی مجدد یا جلسه داشته باشید.
اگر کودک و معلم دو روایت متفاوت داشتند چه کنیم؟
هر دو روایت را بدون پیشداوری بشنوید و جزئیات قابل بررسی را کنار هم قرار دهید. تفاوت روایتها همیشه به معنای دروغگفتن یکی از طرفین نیست.
آیا باید هر روز از معلم درباره وضعیت کودک سؤال کنیم؟
در بیشتر شرایط نیازی به گزارش روزانه نیست. میزان ارتباط باید با نیاز کودک و رویه مجموعه متناسب باشد. ارتباط بیش از حد نیز میتواند استقلال دانشآموز را محدود کند.
آیا میتوانیم درباره رفتار دانشآموز دیگر از معلم توضیح بخواهیم؟
میتوانید درباره امنیت و شرایط فرزند خود سؤال کنید، اما اطلاعات خصوصی کودک دیگر باید محرمانه باقی بماند.
اگر مشکل با معلم حل نشد چه کنیم؟
موضوع را همراه با نمونههای مشخص و سابقه گفتوگو از طریق مسئول آموزشی یا مدیریت و بر اساس مسیر رسمی مجموعه پیگیری کنید.
آیا کودک باید در جلسه والدین و معلم حضور داشته باشد؟
برای موضوعاتی که کودک میتواند در حل آنها مشارکت کند، حضور او مفید است. مسائل حساس خانوادگی، پزشکی یا اختلاف جدی بزرگسالان بهتر است ابتدا بدون حضور کودک مطرح شوند.
چگونه بفهمیم جلسه با معلم مؤثر بوده است؟
در پایان باید مسئله اصلی، اقدام خانواده، اقدام معلم و زمان بررسی دوباره مشخص شده باشد. جلسهای که فقط به توصیف مشکل ختم شود، معمولاً به تغییر عملی کمتری منجر میشود.
